Memarlıq layihəsini çap etmək, böyük ölçülü reklam baneri hazırlamaq və ya dəqiq mühəndislik cizgisini kağıza köçürmək lazımdırsa, adi ofis printeri bu işin öhdəsindən gələ bilməz. Məhz burada plotter — yəni böyük format printer — köməyimizə çatır. Bu yazıda plotterin nə olduğunu, növlərini, iş prinsipini və doğru modeli necə seçmək lazım olduğunu izah edirik.
Plotter — A3-dən başlayaraq A0 və daha böyük ölçülərdə yüksək dəqiqlikli çap həyata keçirən geniş format printerdir. İlk plotterlər 1950-ci illərdə mühəndislik və CAD (kompüter dəstəkli dizayn) tətbiqləri üçün yaradılmışdı və əsas məqsədləri texniki cizgiləri kağıza köçürmək idi. İlkin plotterlər qələmli mexanizmlə işləyir, rəqəmsal koordinatlara əsasən xətləri birbaşa kağız üzərinə çəkirdi.
Bu gün isə klassik qələmli plotterləri müasir inkjet böyük format printerlər əvəz edib. Onlar həm texniki cizgiləri, həm də fotoqrafik keyfiyyətli rəngli çap işlərini yüksək dəqiqliklə yerinə yetirə bilir.
Səthi baxışda plotter də printerə bənzəyir, amma aralarındakı fərqlər əsaslıdır:
| Xüsusiyyət | Adi Printer | Plotter |
| Maksimum kağız eni | A4 / A3 | A2, A1, A0 və daha böyük |
| Əsas istifadə sahəsi | Ofis sənədləri, fotolar | Layihə, cizgi, baner, xəritə |
| Dəqiqlik | Standart | Yüksək (xətlər üçün optimallaşdırılıb) |
| Kağız növü | Təbəqə şəklində | Rulon (uzun metrajlı çap mümkündür) |
| İş həcmi | Kiçik-orta | Peşəkar, böyük həcmli |
Qısacası, adi printer gündəlik sənədlər üçün, plotter isə peşəkar layihə və böyük format işlər üçün düşünülüb.
Müasir inkjet plotterlər kompüterdən gələn rəqəmsal faylı (adətən PDF, DWG, TIFF və ya PLT formatında) çap başlıqları vasitəsilə çox kiçik mürəkkəb damlaları şəklində kağız üzərinə köçürür. Plotter rulon kağızla işlədiyi üçün çap uzunluğu demək olar ki, məhdudiyyətsizdir — bu, uzun banerlər və ya böyük memarlıq planları üçün çox əlverişlidir.
Proses belə baş verir:
1. Dizayn proqramından (AutoCAD, ArchiCAD, Photoshop, Illustrator və s.) fayl plottere göndərilir.
2. Plotter faylı emal edib çap başlıqları üçün komandalara çevirir.
3. Rulondan açılan kağız üzərində başlıq dəqiq koordinatlarla hərəkət edərək çapı həyata keçirir.
4. Hazır çap kəsici mexanizm vasitəsilə avtomatik kəsilir.
Hazırda bazarda bir neçə əsas plotter tipi mövcuddur:
Ən geniş yayılmış tipdir. Rəngli və ağ-qara çapın hər ikisi üçün uyğundur. Həm texniki cizgi, həm də fotoqrafik keyfiyyətli iş üçün istifadə olunur.
Mürəkkəb əvəzinə bıçaqla işləyir — vinil, stiker və reklam materialları kəsmək üçün nəzərdə tutulub. Əsasən reklam agentlikləri və çap studiyaları tərəfindən istifadə edilir.
Çap, skan və köçürmə funksiyalarını bir cihazda birləşdirir. Böyük memarlıq planlarını rəqəmsallaşdırmaq lazım olan ofislər üçün uyğun həlldir.
Yüksək sürətli çap tələb olunan iri həcmli mühəndislik şirkətləri üçün nəzərdə tutulub. Mürəkkəb əvəzinə toner istifadə edir.
Doğru plotteri seçmək üçün bir neçə əsas parametri nəzərə almaq lazımdır:
· Maksimum kağız eni — 24" (A1), 36" (A0) və ya daha böyük. İşinizin ən böyük çap ölçüsünə uyğun seçin.
· Çap sürəti — aylıq iş həcmi çoxdursa, sürətli model lazımdır.
· Rəng sayı — 4 rəngli modellər texniki cizgi üçün kifayətdir, 6-12 rəngli modellər isə fotoqrafik və bədii çap üçün uyğundur.
· Əlaqə interfeysləri — USB, Ethernet və Wi-Fi dəstəyi komanda işini asanlaşdırır.
· Mürəkkəb qənaəti — uzunmüddətli istifadədə əsas xərc mürəkkəbə gedir, ona görə qənaətli sistemlər üstündür.
· Skaner funksiyası — əgər köhnə cizgiləri rəqəmsallaşdırmaq lazımdırsa, MFP modelinə üstünlük verin.
· Texniki dəstək və zəmanət — rəsmi distribütordan alınan cihaz uzunmüddətli etibarlılıq deməkdir.
Plotter yalnız mühəndis və memarlar üçün deyil. Bu cihazdan faydalanan əsas sahələr:
· Memarlıq və inşaat — layihə cizgiləri, planlar, 3D renderlərin çapı
· Mühəndislik və CAD — texniki sxem və konstruksiya cizgiləri
· Reklam və dizayn — baner, poster, afişa, vinil kəsimi
· GIS və xəritəçəkmə — yüksək dəqiqlikli coğrafi xəritələr
· Təhsil və elm — elmi plakatlar, tədqiqat posterləri
· Çap studiyaları və foto laboratoriyaları — bədii və fotoqrafik iri format çap
Plotter — sadəcə "böyük printer" deyil, peşəkar layihə və yaradıcı işlər üçün optimallaşdırılmış xüsusi cihazdır. Doğru modeli seçmək iş həcminizdən, çap ölçüsündən və məqsədinizdən asılıdır. Əgər plotter seçimində tərəddüd edirsinizsə, plotter kateqoriyasını araşdıra və ya komandamızla əlaqə saxlaya bilərsiniz — iş spesifikanıza uyğun modeli birlikdə tapaq.
Adi printerlər maksimum A3 ölçüsündə təbəqə kağıza çap edir və gündəlik ofis sənədləri üçün nəzərdə tutulub. Plotter isə A2, A1, A0 və daha böyük ölçülərdə, rulon kağız üzərində yüksək dəqiqlikli çap edir. Əsas istifadə sahəsi memarlıq planları, mühəndislik cizgiləri və böyük format reklam materiallarıdır.
Müasir plotterlər PDF, DWG, DXF, TIFF, JPEG, PLT və HP-GL kimi formatları dəstəkləyir. AutoCAD, ArchiCAD, Photoshop və Illustrator kimi peşəkar proqramlardan birbaşa çap mümkündür.
Plotter əsasən peşəkar istifadə üçün nəzərdə tutulub — memar, mühəndis, dizayner və ya çap studiyası işi ilə məşğul olmayan şəxs üçün adi A3 printer kifayət edə bilər. Lakin böyük ölçülü şəkil, poster və ya plan çap etmək ehtiyacı varsa, kompakt A1 plotter modelləri ev şəraiti üçün də əlverişlidir.
Plotterlər rulon şəklində xüsusi böyük format kağızla işləyir. Ən çox istifadə olunanlar: adi bond kağız (texniki cizgi üçün), fotokağız (rəngli poster və foto çap üçün), matte və glossy kağızlar (bədii işlər üçün), həmçinin xüsusi CAD kağızları və tərcümə kağızlarıdır.
Mürəkkəb xərci plotter istifadəsinin ən böyük operativ xərcidir. Lakin müasir modellərdə yüksək həcmli kartriclər və qənaətli mürəkkəb sistemləri xərci əhəmiyyətli dərəcədə azaldır. Uzunmüddətli istifadə üçün orijinal mürəkkəb seçmək həm çap keyfiyyətini, həm də cihazın iş müddətini qoruyur.
Xeyr. Müasir plotterlər USB, Ethernet və Wi-Fi üzərindən asanlıqla kompüterə və ya şəbəkəyə qoşulur. DeltaStore.az-dan alınan bütün plotterlər üçün quraşdırma və ilkin sazlama xidməti təqdim olunur.
Düzgün istifadə və müntəzəm texniki xidmət şərti ilə peşəkar plotter 7-10 il və daha artıq etibarlı işləyə bilər. Əsas amillər: orijinal mürəkkəb istifadəsi, çap başlıqlarının təmizliyi və cihazın tozsuz mühitdə saxlanmasıdır.